`اولين مراحل آموزش هر حرفه اي، شناخت مباني اوليه آن حرفه مي باشد. در زمينه آموزش تار و سه تار نيز هنرآموز مي بايست بطور كامل از قسمت ها و اجزاي ساز خود آگاهي داشته باشد بدين منظور مطالب قبلي را به اموزش و شناسايي قسمت هاي ساز سه تار پرداختيم.
مرحله ي بعدي روش درست نشستن، دردست گرفتن ساز مي باشد. پس از اگاهي از روش صحيح نشستن در زمان تمرين و نواختن سه تار، مي بايست به سراغ آموزش نحوه درست در دست گرفتن ساز بپردازيم.
اهميت تمامي اين مراحل همواره مي بايست از خاطرتان دور نگردد. عدم رعايت شيوه هاي صحيح نشستن در آينده شمارا به مشكلات متعدد فيزيكي و جسماني دچار خواهد نمود. همچنين بي توجهي به شيوه صحيح در دست گرفتن سازف اصول اوليه مضراب زدن و.... منجر به عدم پيشرفت مناسب تكنيكي در موسيقي خواهد شد تا انجا كه در بسياري موارد بوده اند هنرجوياني كه پس از طي دوره هاي آموزشي مراجعه نموده و از پيش پا افتاده ترين مراحل اموزش نيز فارغ بوده اند تا آنجا كه تصحيح متدهاي اوليه دست و پنجه علاوه بر سرخوردگي و دشواري هاي بسيار گاها منجر به دلزدگي از ادامه راه و رها نمودن ساز سه تار گرديده است.
پس از نشستن بروي صحيح و رعابت نكات اشاره شده ، به سراغ نحوه درست در دست گرفتن سه تار خواهيم رفت:
دست راست (مضراب) :
دست راست در سه تار، وظيفه نواختن مضراب را ايفا مي نمايد. به همين دليل توجه به درست قراردادن اين دست، نحوه صحيح مضراب و حركات انگشت ها بسيار مهم مي باشد. دست راست حدودا از ناحيه مچ بروي كاسه سه تار قرار مي گيرد.توجه داشته باشيد هنگام نشستن دست بروي كاسه، هيچ گونه خميدگي و شكستگي در مچ نبايد ايجاد شود. دست بصورت يك مشت نيمه باز بروي صفحه بايد بنشيند بگونه اي كه انگشت كوچك و شست در دوطرف سيم ها بروي كاسه قرار خواهد گرفت. نواختن مضراب برعهده انگشت اشاره دست راست استحركت اين انگشت را به آرامي و با شعاع حركت باز بروي سيم ها تمرين كنيد. شكستگي هنگام حركت برگشت انگشت اشاره هرگز از بند اول نبايد باشداين كار را بروي بند دوم انگشت اشاره انجام دهيد.
( هرچه در حين نواختن مضراب، انشگت اشاره بازتر حركت نمايد و در صورتي كه شكستگي بند انگشت اشاره بروي بند دوم انجام گيرد صدادهي مضراب شفافتر، قوي تر و دلنشين تر خواهد شد)
انگشت وسطي نيز معمولا همزمان با انگشت اشاره حركت خواهد كرد. عده اي اين انگشت را نيز ثابت بروي كاسه قرار مي دهند و عده اي ديگر از نوازندگان آنرا آزادانه همراه با انكشت اشاره و مضراب حركت مي دهند. توصيه ميگردد درين مورد به راحتي دست توجه نماييد.
انگشت انگشتري(بنصر) نيز به همراه انگشت كوچك بروي كاسه خواهد نشست.
قراردادن درست دست راست، نواختن صحيح مضراب و رعايت نكات فوق منجر به ايجاد صدايي شفاف و زيبا در ساز خواهد شدو
دست چپ:
اين دست نيز با رعايت نكات آموزش داده و تمرينات آتي رفته رفته تربيت گرديده و باعث رشد سرعت پنجه، تكنيك و نوازندگي روان و صحيح خواهد شد.
براي اين منظور ابتدا دسته ساز را درست در ناحيه ميان بند انتهايي( بند سوم) انگشت اشاره و كف دست قرار دهيد.انگشت شست ناحيه پشت دسته ساز را لمس خواهد كرد.
انگشت هاي ديگر نيز به ترتيب در زير انگشت اول قرار ميگيرند. شكست بندهاي انگشت ها از نكات مهم مي باشد.
توجه نماييد هنگام دردست گرفتن دسته ساز، دست از ناحيه آرنج و ساعد بيش از حد باز نشود ،همچنين خيلي نيز به بدن چسبيده نباشد.درست در ناحيه مچ هرگونه شكستگي نداشته باشد. و از ناحيه ساعد تا مچ بدون هيچ زاويه اي بصورت مستقيم بروي دسته قرار گيرد.
برخلاف ساز تار در سه تار نگهداري و حفظ تعادل ساز برعهده دست چپ مي باشد. اين دست علاوه بر حركت بروي پرده ها و نواختن نت ها وزن بخشي از ساز را نيز تحمل مي نمايد. به همين منظور در هگام خريد از تهيه سازهايي كه وزن چوب ناحيه دسته ان ها زياد مي باشد خودداري نماييد.
هنگام نوازندگي و براي گرفتن پرده ها مي بايست با قسمت نوك انگشت ها اقدام نماييد. انگشت كاملا بروي پرده نمي نشيند بلكه ناحيه پشت پرده و قسمت بالاي پرده را لمس خواهد نمود. هنگام گرفتن پرده ها از وارد نمودن فشار بيش از حد خودداري نماييد. همچنين شل گرفتن بيش از حد انگشت ها نيز منجر به توليد صدايي گرفته و ناخوشايند خواهد شد.
اصول كلي دردست گرفتن ساز سه تار مشترك مي باشد اما ديده مي شود در ميان نوازندگان مطرح و اساتيد، بسته به سليقه و فيزيك بدني كمي تغييراتي در شيب زاويه دسته و نوع قرار گرفتن ساز بروي پا و يا نحوه مضراب زدن و .... مشاهده مي گردد. ت.صيه مي شود در ابتدا با رعايت اصول مشترك اقدام به فراگيري ساز نماييد و بعد ها بر اساس سليقه فردي مي توانيد تغييراتي هرچند جزئي و اندك را درين اصول ايجاد نماييد.
تصاوير زير ضمن آشنايي شما با سبك هاي فردي رايج در ميان نوازندگان مطرح ساز سه تار، نكات اوليه براي دردست گرفتن، طرز نشستن و ... را يادآور خواهند شد:
