آدرس کانال های ما:
7setar@
Tarsetar@
بدین منظور هزینه ثبت نام ترم تابستان با 30% تخفیف برای مخاطبینی که در کلاس های آموزشی خصوصی و نیمه خصوصی ثبت نام کرده باشند لحاظ خواهد شد. بدیهیست که با توجه به حجم محدود و ظرفیت کلاس ها امکان ثبت نام با اولویت تماس ها خواهد بود.چ
تلفن تماس: 09355953023 از ساعت 16 الی 24
در سماع عشق بازان حال یاران دیدنیست
سماع یا رقص عارفانه مردان خدا و تجلی گاه شور و شیدایی آدمی به گاه تجلی معبود است. از هزاران سال پیش عارفان ایرانی همراه با اواز و نغمه و آهنگ دست افشان به رقص برخواسته و دستار از سر می انداختند و جامه دران اشک می افشاندند و در آغوش یکدیگر به سج.د معبود خویش می نشستند.
سماع گاهی به شکل محبت امیز و شوق و شور، گاهی ناله و زاری، از دل برخواهد امد و متناسب با حال و احوال عارف گاه اورابه دست زدنف رقص و یا بیهوشی خواهد کشاند
رقص سماع آداب بخصوصی نیز داشته است که در مجالس خاصان کف دست راست را به سوی آسمان و کف دست چپ را به سمت زمین می گرداندند و چرخ زنان دست افشانی می نمودند.چه زیبا این وجد اسمانی را سعدی شیرازی به تصویر می کشد که:
ندانی که شوریده حالان مست
چرا برفشاندند در رقص دست
گشاید دری بر دل از واردات
فشاند سرو دست بر کائنات
حلالش بود رقص بر یاد دوست
که هر آستینیش جانی در اوست
و اما این رقص دیرینه با نمادهای زیبایی شناسانه بسیاری همراه و همراز می باشد. ازان جمله چرخش و چرخیدن انسان اشاره گر چرخش کهکشان هایی ست که در دل خویش با ملیاردها ستاره در حال چرخیدن اند.انچنان که مولانا به زیبایی اشاره می کند:
غلغله ای میشنوم روز و شب از قبه دل
از روش قبه دل گنبد دوار شدم
گفت مرا چرخ فلک عاجزم از گردش تو
گفتمش این نقطه مرا کرد که پرگار شدم
بی شک غالب غزلیات مولانا در عالم بی خبری از خویش و رقص سماع سروده گردیده است. آنچنانکه تا عمق ضمیر و جان خواننده نفوذ میکند و دل را حلاوتی دیگرگونه می بخشد.
سماع در زبان عربی مصدریست به معنای شنیدن و در فرهنگ عرفانی به معنای رقص امیخته با وجد و شعر و اواز. به عبارت بهتر سماع اوازیست که حال شنونده را دگرگون و وی را منقلب گردانده و درحقیقت صوت ترجیع می باشد. بازتابی از صوت خوش خداوند است که در عالم هستی طنین انداز است و شنیدن ان حالی خوش و جانی شعف ناک ارمغان خواهد اورد. اما گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش. در این وادی گوش محرمی آشنا و جان بی غشی اماده می باید.
حکما و فلاسفه نیز به نوعی اصوات گوناگون عالم هستی را از ترنم جویباران تا بانگ و نغمه سرایی پرندگان، وزش باد بر برگ درختان و بطور کلی آوای هستی را نغمات آسمانی می دانند که پیش از تولد ادمی درگوش وی طنین انداز بوده است و آدمی در فرایند زیست خود و درک زیباییشناسانه خویش از عالم در کالبد آلات موسیقی چوت تنبور و رباب و حلق((آواز) نهاده است. مولانا نیز در ابیاتی اشاره می کند که:
بس حکیمان گفته اند این لحن ها
ازدوار چرخ بگرفتیم ما
بانگ چرخش های چرخ است اینکه خلق
می سرایندش به تنبور و به حلق
مومنان گویند کآثار بهشت
نغز گردانید هرآواز زشت
پس غذای عاشقان آمد سماع
که دراو باشد خیال اجتماع
موسیقی ایرانی نیز در عالی ترین ساحت اجرا و ارائه یعنی بداهه نوازی اشتراکات بسیاری با این دگرگونی عارفانه دارا است. انجا که جان عاشق خنیاگر با هر زخمه به رقص و پایکوبی درامده و مرزهای عالم ماده را در می نوردد. گوش دادن و دقت در آثار بزرگانی که هریک در قله هنر بداهه نوازی موسیقی ایرانی ایستاده اند مارا به درک بهتر این موضوع رهنمون است. نوای سحرانگیز تار شهناز تا نای سوزناک نی کسایی و ... خود بی شک پرده از عالمی نه در ابعاد ذهن بشر برخواهند داشت و مارا تا دوردست های زلال اسمان خواهد کشاند.
مسعود حاجی حسن
دوباره های دوباره من و سکوت و سه تار
و فرصتی که نماند و کشید لحظه به دار
و چشم های غریبم به سیم ها خیره
و من که بی تو نمردم و زنده ام انگار
((شعر از بنفشه ابوترابی))
آموزش تار و سه تار بصورت خصوصی و نیمه خصوصی
آموزش ساز های تار و سه تار بصورت خصوصی و نیمه خصوصی از مبتدی تا پیشرفته. بر اساس ردیف دستگاهی موسیقی ایرانی . آموزرش تئوری موسقی و مبانی موسیقی ایرانی در این دوره بصورت رایگان و همراه با آموزش ساز مربوطه خواهد بود.
کلاس ها هفته ای یک جلسه و در محل تعیین شده توسط مدرس دوره برگزار می گردد و هزینه هرجلسه یک ساعته برای دوره های مقدماتی و متوسطه 15000 تومان می باشد.
برای هنرجویانی که قصد تهیه ساز را دارند امکان استفاده از راهنمایی و مشاوره رایگان استاد برای خرید ساز مناسب با بودجه شان پس از ثبت نام وجود خواهد داشت.
همچنین بخش فروش مجموعه هفت حصار در صورت تمایل هنر جویان فعال می باشد . کلیه ساز های این مجموعه با قیمت مناسب کارگاهی و تست های متعدد کارشناسان آموزشی مربوطه از لحاظ کیفیت مناسب ساخت تا صدادهی مناسب می باشند. سازهای این مجموعه تا یکسال شامل خدمات مختلف نگهداری و تعمیر و سرویس رایگان شامل تعویض سیم، پوست، پرده می باشند.
درصورت داشتن سوال و یا هماهنگی برای ثب نام و شروع کلاس ها می توانید با شماره های موجود در سایت تماس برقرار نمایید
تلفن تماس: 09355953023
دوره های آموزش تار و سه تار
ترم پاییز و زمستان
از مبتدی تا پیشرفته
شماره تماس: 09355953023
یکی از مشکلات فراگیری که نوازنده با آن دست به گریبان است،نداشتن هماهنگی درست میان صدای سه جفت سیم تار در هنگام پرده گیری می باشد .هنگامی که دست چپ نوازنده از روی جفت سیم سفید به سمت جفت سیم زرد یا بم می رود پرده هایی که دارای یک نت هستند باید صدای مشخص و یکسانی (در شرایط کوک درست و صحیح) داشته باشند و به اصطلاح کم یا زیاد نباشند. برای نمونه سازی که دقیق کوک شده باشد باید صدای نت پرده ی سل سفیدآن با صدای پرده سل زرد آن هماهنگ و یکی باشد وبه اصطلاح پرده ی سیم زرد جلو یا عقب نباشد.
از نشانه های عدم هماهنگی نت های همنام ،جلو و عقب کردن پرده به روی سیم زرد است که نوازنده برای جبران این مشکل ناگزیر از کج کردن پرده می شود اما در حقیقت این کار مشکل ساز را برطرف نمی کند،زیرا با کج کردن پرده طول دو جفت سیم نابرابر می شوند و طول یکی از سیم ها بیشتر از دیگری می گردد.
از آنجایی که شیطانک و خرک ساز با سیم ها در زاویه قائمه هستند، پرده های ساز نیز باید با شیطانک و خرک در یک زاویه باشند و در غیر این صورت صدای دوسیم کم و زیاد می گردد.
در سنت ردیف نوازی از آن جا که پرده گیری بر روی سیم بم چندان معمول نیست اغلب عدم هماهنگی سیم بم بر روی پرده های زیرین آن مغفول می ماند و سازندگان ساز به این نکته کمتر توجه می کنند. حتی در ساز های به اصطلاح حرفه ایی ،سیم بم در هنگام پرده گیری بالاتر یا گاهی پایینتر از پرده های سفید و زرد می باشد.آنچه به نظر نویسنده ی این سطور اهمیت دارد قابلیت ساز تار در تمامی پرده ها است ؛فارغ از اینکه میزان استفاده از ساز در پرده گیری سیم بم و پایین دسته ی سیم زرد بر حسب شیوه ی نوازندگی زیاد یا کم باشد. در امتحان صدای ساز یکی از مواردی که بسیار کلیدی است، هماهنگی و خوانش تمامی سیم ها در تمامی پرده ها می باشد. مسئله خوانش پرده های سیم بم تا آنجا مغفول مانده که بنابر تجربه ی شخصی نویسنده،در اکثر ساز های معروف پیشینیان نیز این اشکال وجود دارد . برای آزمایش این امر می توان سیم بم را تا آخرین پرده ی پایین دسته گرفت و هماهنگی آنرا امتحان کرد. در اکثر این ساز ها صدای پرده های سیم بم زیر خوان تر از صدای نت مشابه در دو جفت دیگر ساز است.
دلایل عدم هماهنگی نت های همنام در ساز تار
علل اصلی عدم همخوانی پرده ها تراش نا مناسب دسته تار ، بالانس نبودن سیم ها بایکدیگر و اندازه نبودن میزان قوس های عرضی و طولی در ساز هستند. دلیل دیگر این عدم هماهنگی که به نوعی در ذات ساز می باشد ،هم جنس نبودن آلیاژ شش سیم است . سیم های سفید آلیاژی فولادی دارند و سیم های زرد و بم آلیاژی از جنس برنج؛ از این رو توقع اینکه نت های همنام به طور مطلق هم خوان باشند ،توقعی غیر اصولی است . اگر ساختار ساز دارای معایب یاد شده نباشد، می توان با عادت دادن دست و تنظیم فشار در هنگام پرده گیری این اشکال را به میزان زیادی حل کرد و به هماهنگی کامل نزدیک شد.
راهکار های آزمون کردن هماهنگی نت های همنام
اول اینکه پرده ها از نظر بصری در حالت عمود بر دسته ی تار باشند .دوم اینکه خوانش پرده ها در پایین دسته ی سیم زرد وبم حتما باید امتحان شوند. پرده های زرد و سفیدکه در اجرای برخی ساخته ها مانند آثاراستاد شهنازی همزمان با هم گرفته می شوند ،با هم یکصدا باشند. سوم اینکه در پرده گیری فواصل طلایی ،همخوانی و تناسب صوتی وجود داشته باشد .
دوصدایی یا دورگ بودن سیمهای جفت :
یکی از شاخصه های ضروری ساز تارگرفتن صدای واحد از برخورد مضراب با یک جفت سیم است واگر کوک ساز دقیق باشد اما بر روی پرده ها یک سیم از دیگری بالاتر یا پایین تر باشد به این حالت دو صدایی یا دو روگ بودن می گویند.عدم تناسب خرک سطح رودسته وشیطانک : اگر زاویه ی تراش این سه قسمت ساز دارای هماهنگی لازم نباشند / در هنگام گرفتن پرده ها میزان کشش دو سیم متفاوت می شود و گویا هر سیم کوک مجزایی پیدا میکند و حاصل این امر صدای دورگ است.معمولا دو صدایی در بالادسته بیشتر به تنظیم شیارهای شیطانک و دو صدایی پایین دسته به نا هماهنگی شیارهای خرک باز می گردد.عدم وجود هماهنگی سطح سیم در روی خرک با زاویه ی روی دسته : اگر ساز را از قسمت سیم گیر و از ته کاسه بنگریم در اکثر سازها خرک توان و بالانس ندارد وروی قسمت سیم بم دچار فرو رفتگی میشود. این امر سبب می شود که گاهی حتی سیم اول سفید بالاتر از سیم دوم قرار گیرد و پایین دسته دو صدایی شود . حل این موضوع به تراش خرک و تنظیم دقیق زاویه دهنه های ساز تار باز میگردد.گذشته از رابطه ی مشگل دو صدایی و ساختار ساز عوامل حاشیه ای مهمی نیزدارد.هنگامی که پرده ها نو هستند و هنوز برجستگیها و پرزهای انها در اثر ساز زدن صاف نشده است برخی از پرده ها دو صدایی هستند.در این حالت اگر پرده ها به صورت رندوم یکی در میان دورگ باشند مشگل اساسی از پرده بندی است اما اگر تمام پرده ها ی منطقه ی مشخصی از ساز دورگ باشند به ساختار وساز باز می گردد.نکته بسیار مهم : با فرض اینکه ساز بی ایراد باشد اما نوازنده انگشت خود را به درستی بر روی پرده ها قرارا ندهد صدای سازبه صورت دو رگ به گوش می رسد .این امر به اشکال مختلف می تواند رخ دهد اما از بارزترین حالات این است که نوک انگشت نوازنده/ انگشتهای خود را اندکی عقبتر از سیم بگیرد . در این هنگام چون نوک انگشتان ما به صورت دایره مانند است و به صورت شیب دار گیر میکند .قسمت پایینی دایره نوک انگشت جلوتر از قسمت بالایی انگشت سیم را قطع می کند و حاصل این امر ایجاد دو طول مختلف سیم است یعنی به واسطه ای عمیق تر بودن سیم بالایی اصلی از طول پایینی بیشتر می شود و دو طول سیم مختلف به معنای دو صدای مختلف است.با توجه به این امر شایان ذکر است که امکان دو صدایی بودن ساز در درجه ی اول باید هنگام جا افتادن پرده ها باشد و از ان مهمتر اینکه این محک صوتی توسط کسی انجام شود که دست کم از عهده ی درست گرفتن پرده ها بر بیاید .بسیاری از نوازندگان که گمان میکنند سازشان دو صدایی دارد در حقیقت مشگل و ایراد نوازندگی خود را به ساز نسبت می دهند .
ر گذر از تاریخ پر تلاطم این سرزمین همواره نغمه ها و ترانه هایی در کوران حوادث متعدد و بیشمار در حافظه ی قومی مردمان باقی مانده اند و در نشیب و فراز روزگار چون نگینی خواهند درخشید. عمده ویژگی اینگونه نغمات دارا بودن عیار هنری در کنار سادگی و روانی و زیبایی ست که در منظر طبع اکثر مردم خوش می نماید. نه در تقسیمات روشن فکر مابانه و نوآوری های من در اوردی می گنجند و نه در ابتذال عوام پسند و پر زرق و برق ریتم و سازبندی گرفتار می آیند. در عین وفاداری به ماهیت کلی موسیقی ایرانی و درون مایه ناب ردیف دستگاهی به ساده ترین وجه از مشکلات و شرایط اجتماعی و سیاسی دوران خویش می گویند.
یکی از این دست ساخته های ماندگار دوران معاصر تصنیف مشهور مرغ سحر است. تصنیفی که حاصل همکاری استاد بی بدیل تارنوازی ایران مرتضی نی داوود با شاعر بزگ ملی ملک الشعرای بهار می باشد و نخستین بار با صدای ملوک ضرابی و بعد ها با طنین اسمانی قمرالملوک وزیری به شهرت رسید. نخستین اجرای این تصنمیف به هفتم تیر 1306 و به مناسبت جشن هفتمین سالگرد انتشار روزنامه ناهید باز میگردد.
کلام پر قدرت بهار نیزحکایت سرگشتگی های انسانیست که از جور و ستم پنجه تقدیر شکوه می آغازد و داستان اسارت خویش را از بندی ناخواسته اغاز می نماید. فغانی که از جور فلک و بیداد طبیعت تا استبداد سیاه روزگار خویش می گوید و سایه هراس بر سر مردمانی که انگار همواره در حسرت ازادی همچون مرغی اسیر آنسوی حصار تنگ خویش می نالند و عجیب تر آنکه در عبور از دوران های متعدد تاریخی نیز هیچ گاه به حقیقت رنگ آزادی را نخواهند دید. حضور مضامینی برگرفته از حقیقت اجتماع پیرامون و بیان درد ها و آرزوهای مشترکی از زبان حال مردم همواره فریاد مرغ سحر را نغمه ناخوانده در هراس خویش می دانند و ازین روست که همواره ارتباط تنگاتنگی با آن در پس اجرای هرباره اش می یابند.رنگ و بوی سیاسی و لحن اعتراضی نهفته در موسیقی و کلام این اثر همواره مورد توجه هنرمندان متعدد و مردم قرار گرفته است و یکی از محبوب ترین ترانه های اجرایی محمد رضا شجریان در کنسرت های اخیر خویش بوده است.
نسخه های تصویری:
کلیپ تصویری مرغ سحر با صدای هنگامه اخوان و تار محمدرضا لطفی
کلیپ تصویری مرغ سحر با صدای محمدرضا شجریان و اجرای گروه شهناز
نسخه های صوتی:
دانلود آهنگ مرغ سحر با اجرای قمرالملوک وزیری و تار مرتضی نی داوود
دانلود تصنیف مرغ سحر با صدای محمدرضا شجریان
دانلود تصنیف مرغ سحر با صدای همایون شجریان
دانلود تصنیف مرغ سحر با صدای نادر گلچین
دانلود تصنیف مرغ سحر با صدای سالار عقیلی
نت مرغ سحر:
برای مشاده کامل شعر و نت های این تصنیف برای سازهای تار و سه تار بهادامه مطلب مراجعه کنید.
تعدادی ساز تار و سه تار طبق مشخصات زیر در مجموعه هفت حصار برای فروش قرار داده ایم . دوستانی که در زمینه خرید و یا فروش ساز تار با ما تماس میگیرند توجه داشته باشید که سازهای ارائه شده در آگهی های قدیمی اغلب به فروش رفته اند.
کلیه سازهای موجود در این ماه را در گهی مربوط به همان ماه معرفی خواهیم کرد.
- فروش تار عباسی (8سال ساخت) با صدادهی بسیار عالی مخصوص نوازندگان به قمیت 6/500/000 تومان. فروخته شد.
- فروش یک عدد تار قوامی (5سال ساخت) ساز مناسب و با کیفیت بالایی می باشد. صدای درخشان و زنگ دار به قیمت 4/200/000 تومان. فروخته شد
- فروش یک عدد تاربرزی به قیمت 4/800/00 تومان. دارای صدادهی خوب و مناسب برای علاقه مندانی که قصد شروع نوازندگی را دارند. بدون هیچ اشکال فنی و با فیزیک مناسب. ( کاسه بزرگ) - ساز نو و تازه ساخت می باشد. موجود است
- یک عدد تار مشقی- کاسه متوسط - چوب کاسه از توت نیست اما از لحاظ فیزیکی بدون نقص و دارای صدای مناسبی برای هنرآموزان می باشد. قیمت 300/000 تومان. فروخته شد .
- فروش یک عدد سه تار عظیمی - دسته استخوان کار شده -سرپنجه طرح قنبری - کاسه متناسب و خوش فرم و با صدای عمیق و شفاف به قیمت 450/000 تومان.فروخته شد.
- فروش یک عدد سه تار مظفری - صدای پر و برای علاقه مندان به سبک سه تار نوازی کلاسیک.با قیمیت 450/000 تومان. موجود است
- تعدادی سه تار مشقی - با قیمت کارگاه - این سازها با قیمت مشقی به فروش می رسند اما هرکدام از میان تعداد زیادی سه تار انتخاب و از لحاظ ظاهر و صدادهی توسط نوازندگان و کارشناسان مجموعه هفت حصار تایید شده اند. این سه تار ها از 120/000 تا 200/000 تومان قیمت گذاری شده اند.
** دو عدد تار قدیمی و استثنایی در حال اضافه شدن به مجموعه سازهای هفت حصار می باشند که در آگهی های بعدی مشخصات و عکس این سازهای ارزشمند و کمیاب را قرار خواهیم داد.
** کلیه ساز های ارائه شده از طرف مجموعه هفت حصار پس از طی مراحل مختلف و تست صدا و فیزیک ساز برای فروش قرار می گیرند و به همین دلیل و اطمینان از کیفیت و قیمت مناسب و پایین تر از فروشگاه های موسیقی ، از این پس امکان تعویض ساز تا سه ماه پس از فروش و در صورت نارضایتی را برای خریداران این مجموعه فراهم آورده ایم.
برای خرید و یا کسب اطلاعات بیشتر و همچنین مشاوره رایگان جهت خرید و یا فروش ساز خود می توانید با شماره های موجود در سایت تماس بگیرید.
هفت حصار 09355953923
نقش مضراب در میان سازهای زهی هم خانواده چون تار، عود، رباب و.... بسیار مهم و تاثیر گذار می باشد.
مضراب تار شامل دو بخش می باشد. قسمت اولیه که در دستان نوازند ( میان انگشت های شصت،اشاره و سطی) قرار می گیرد از جنس موم می باشد و قسمت دوم که ناحیه انتهایی مضراب است که محل برخورد مضراب با سیم های ساز نیز می باشد از جنس فلز برنج می باشد.
در ساز تار تغییرات صوتی متفاوتی را با تغییر مضراب شاهدیم. ازین رو نوازندگان این ساز توجه ویژه ای به نوع مضراب خود دارند و غالبا نیز بسته به سلیقه و نوع رنگ صدایی دلخواه هر نوازنده به فرم خاصی از مضراب که مخصوص به خود می باشد نیز علاقه نشان می دهد. به عنوان مثال با تغییر ابعاد مضراب و افزایش حجم و ضخامت آن صدای حاصله از ساز تار بم تر و با حجم صوتی بیشتری خواهد بود. این نوع مضراب مورد توجه نوازندگانی چون آقا حسینقلی و علی اکبرخان شهنازی و .... بوده است. بالطبع مضراب هایی با فلز باریک و ظریف باعث به وجود آمدن صدایی زیرتر و زنگ دار تر در ساز می گردد. کاربرد این گونه از مضراب ها بیشتر برای نوازندگانی که علاقه به اجرای تکنیک هایی چون تریل و ریز متصل دارند بیشتر است. از جمله علاقه مندان به این گونه از مضراب ها می توان از علینقی خان وزیری نام برد که دارای تکنیک نوازندگی بالا و سرعت و چالاکی بسیاری در اجرای قطعات تکنیکی بروی ساز بود.
همانگونه که گفته شد مضراب تار از دو بخش تشکیل شده است. مضراب های با کیفیت دارای برنجی زرد رنگ و شفاف می باشد بطوریکه هیچ گونه ناخالصی و ناهمواری در سطح آن مشاهده نمی گردد.نوع ضخامت آن نیز غالبا بر اساس سلیقه نوازندگان تعیین میگردد.
اگرچه در گذشته از فلز برنج برای ساخت مضراب استفاده می گردید اما امروزه از مواد متفاوتی برای ساخت مضراب استفاده می گردد. ابتدا مضراب های پلاستیکی ساخته شد که اگرچه از صدادهی مناسبی برخوردار نبودند اما فکر ساخت مضراب را از موادی دیگر گسترش دادند. بعد ها انوع مضراب تار از جنس شاخ (بز، قوچ و....) ساخته شد. این مضراب ها اگرچه دارای صدادهی کلاسیک قدیمی نبودند اما منجر به صدایی نرم تر و عمیق تری در ساز شدند. یکی دیگر از کاربردهای این مضراب ها حذف صدای حاصل از برخورد دو سطح فلزی بود که سابقا در مضراب های قدیمی با وجود صدایی درخشان و زنگ دار ایجاد میگردید. این مورد امروزه در استودیو ها و مواقع ضبط بسیار کاربرد دارد.
در حال حاضر نیز سازندگان جوان با حفظ فرم های متنوع مضراب ، اقدام به ساخت مضراب هایی متنوع تر و متفاوت تر برای ساز تار به عنوان یکی از پرمخاطب ترین سازهای موسیقی ایرانی نموده اند. مانند مضراب هایی از جنس شاخ، عاج ، صدف، سنگ (عقیق و ...) ، چوب ، صدف و به طور کلی مصالح طبیعی متنوع.
در این میان برخی از این تغییرات قابل اعتنا و مورد استقبال نوازندگان تار نیز واقع شده است. و بسیاری علاقه مند به داشتن این گونه مضراب ها می باشند. جالب تر اینکه برخی از این مضراب ها بافت صوتی متفاوت و زیبایی را نیز پدید آورده اند که در ادامه به آن ها خواهیم پرداخت.
مجموعه هفت حصار اقدام به عرضه واسل جانبی سازهای تار و سه تار(مضراب، سیم، پرده، خرک ،سیم گیر و....) در کنار خرید و فروشاین ساز ها خواهد نمود و در صورت تمایل به تهیه موارد فوق می توانید با ما تماس بگیرید.
زندهیاد روحالله خالقی در جلد دوم از کتاب خود به نام «سرگذشت موسیقی ایران» ماجرای نوشتن ردیف میرزا عبدالله را چنین نقل میکند که کلنل علینقی وزیری ( که با ابراهیم آژنگ، رئیس یکی از دستجات موزیک آشنایی داشته) موضوع به نت درآوردن ردیف میرزا عبدالله را با وی در میان میگذارد. ابراهیم خان هم که علاقه داشته، ردیف یکی از استادان معاصر خود را بنویسد استقبال کرده و قرار میشود با هم نزد میرزا عبدالله بروند.
وزیری میگوید: «همراه ابراهیم خان به خانه میرزا عبدالله رفته و خدمت استاد رسیدیم. من مقصود خود را اظهار داشتم و یکی از دوستان استاد که مرد سالخوردهای بود، شگفتزده شد و پرسید، مگر چنین کاری ممکن است؟ میرزا عبدالله با نهایت مهربانی خوشحال شد اما نسبت به اصل موضوع شک داشت که شاید این کار مقدور نباشد! من گفتم امتحان فرمایید.
استاد پذیرفت. تار را برداشت و شروع به نواختن شور بالا دسته کرد. من هم شروع به نوشتن کردم تا حدود یک صفحه شد. من از استاد درخواست کردم اگر اجازه بفرمایند، هفتهای یکی دو مرتبه این کار را ادامه بدهیم. ایشان قبول کرد اما گفت حالا معلوم نیست چیزی که شما نوشتهاید همان باشد که من زدهام.
من هم تار را برداشتم و نوشتههای خود را دقیقاً نواختم و چون با تار آشنا بودم، مضرابها را هم نوشته بودم و حتی چپ و راستها را هم همان طور که استاد زده بود نواختم. وقتی نواختن صفحه تمام شد، استاد و بیانالممالک که آنجا حضور داشت، تحسین کردند و مقرر شد این کار ادامه یابد. به علاوه استاد از من پرسید که غرض شما از نوشتن ردیف چیست؟ عرض کردم منظور این است که آثار شما حفظ شود و اگر شرایط فراهم بود به نام خود شما چاپ شده و دیگران استفاده کنند.
میرزا عبدالله از آنجا که مرد پاک سرشت و بیحسادتی بود، پذیرفت در حالی که میدانستم اساتید دیگر کمتر این رویه را دارند در نهایت این کار تقریباً هجده ماه طول کشید و من همه ردیف هفت دستگاه میرزا عبدالله را بدین شکل نوشتم».
اگر شرایط ایجاد بسترهای آرام و تأمین آتیه بزرگان موسیقی فراهم نیست، دستکم میتوان دستاوردهای موسیقیایی آنان را ثبت و ضبط کرد و موسیقی ایران را با این دستاوردها که حاصل یک عمر کوشش ایشان در این عرصه بوده، غنا و عمق بیشتری بخشید. فراموش نکنیم این نسل کنونی همچون کوه یخ با همه بزرگی و شکوهش در حال از دست رفتن است و اگر کاری نکنیم و آثارشان ثبت نشود، در آینده درک عمق موسیقی ایرانی دشوار خواهد شد.
تاریخ گواه جان های بیشمار مردان و زنانیست که عاشقانه زیستند و جان شیفته را به آوردگاه عشق و هنر بخشیدند... جانبازی ای زینسان که در خور عاشقانیست که در پس پرده ی معنا به میعادگاه ذات حقیقی خویش نغمه خوان آزادی و آزادگی اند. هنر به صیقل رنج و عشق به کارزار فنا میوه جاودانگی را در روزگار تلخ بیهودگی ها به بار خواهد نشاند. زخمه های ماندگار خنیاگران این دیار هریک پرده ای از اسرار روزگار تلخ و طولانی این سرزمین برخواهد داشت . بزرگانی که به سختی زیستند و به غربت در دیار خویش سفر کردند. و دریغ که این رسم تلخ تا امروز نیز به تکرار ، عاشقانه های هنر را به دار مکافات خویش می کشد.
مشتاق علیشاه از چهره های سرشناس عرفان و ادب و هنر ایران زمین می باشد. ابداع سیم چهارم سه تار از جمله یادگار های وی در موسیقی ایرانیست که موجب بروز تاثیرات و تحولات بسیاری در ساختار و فیزیک صوتی این ساز گردید.
مشتاق صدای خوشی داشت و در در محافل ادبی و مجالس اهالی دل ، تار و سه تار می نواخت. نقل است که عاشق دختری به نام معصومه شد و این عشق موجب شیدایی وی گشت. روزی در کنار باباکوهی شیراز درویشی شوریده اورا بدید و از علت پریشانی او پرسید. مشتاق نیز به او گفته بود که معشوقی داشته است که مدتیست از این شهر و دیار سفر کرده و دوری وی باعث پریشانی و آوارگی اوست. درویش به او گفته بود که معشوقی بگزین که هیچ وقت ازتو جدا نشود.اندیشه به این کلام درویش انقلابی درون مشتاق به راه انداخت و از او چاره ی کار خویش را طلب کرد. درویش به او می گوید که از دست او کاری بر نمی آید ولی پس از اصرار مشتاق ، اورا به محضر سید معصوم علیشاه ( از نوادگان شاه نعمت الله ولی) و نور علیشاه اصفهانی می برد و او مرید ایشان گشته و همواره با ایشان بوده است و پس از طی مراحل عرفان به مشتاق علیشاه ملقب گردید. بعدها توسط سید معصوم علیشاه به منظور ترویج طریقت به کرمان فرستاده می گردد و عده ی بیشماری نیز مرید وی گردیدند.
مشتاق عامی و مکتب نرفته در نتیجه جاذبه درونی خویش افراد بسیاری را در حلقه مریدان خود جمع نمود. افرادی چون میرزا محمد تقی کرمانی ، فقها ، حکما و فیلسوفان و نامداران دوران خویش . این جاذبه درونی و کشش معنوی بعد ها موجب حسادت و کینه بسیاری از بدخواهانش گردید. دکتر ابراهیم باستانی پاریزی در کتاب «آسیاب هفت سنگ» خود می نویسد : (( یک غلط مشهور وجود دارد و آن این است که تصوف موجب گمراهی و سوق خواننده به ترک دنیا و اعراض از جهان مادی و توجه به کاهلی و سست گیری خواهد شد )) . اینگونه بود که گرمای بازار مشتاق در میان مردم روزگار خویش آتش کینه معاندان را برافروخت و بهانه ی این آتش را نیز نواختن ساز می دانستند.
می گویند که مشتاق علیشاه قرآن را با نوای سه تار می خوانده است و جلال آل احمد در سفرنامه اش پس از حضور در مقبره مشتاقیه نوشته است :«اگر سیم چهارم سه تار را سیم "مشتاق" می گویند به ابتکار این باباست که اینجا خفته.»
می گویند این درویش هنرمند، روزها روی پله های مسجد جامع کرمان می نشست و آیات قرآن را به همراه صوت مؤثر سه تار، از بُن جان، تلاوت می کرد. از این رو پس از مدتی مریدانی بسیار یافت که پر آوازه ترین آن ها ملا محمد تقی کرمانی، معروف به « مظفر علیشاه» بود . وی که از مریدان و علاقه مندان مشتاق بود، دیوانی نیز به نام مراد معنوی سروده است و اشعار بسیار دلنشینی به نام مشتاق سروده است.
اما هر چند که پیروان مشتاق رو به افزونی می گذاشتند، بر تعداد دشمنان او هم که در صدد قتلش بودند، اضافه می گردید که در صدر آنان ملا عبدالله نامی بود که مجتهد شهر بود و از همه گردنکش تر و خونی تر می نمود و هر دم درپی بهانه می گشت تا اینکه روز بیست و هفتم ماه رمضان 1206شمسی، هنگامی که بر منبر بود، مشتاق علیشاه وارد شد و در گوشه ای به عبادت مشغول گشت. ملا عبدالله چون شنیده بود که وی قرآن را با نوای سه تار تلاوت می کند، از همان بالای منبر حکم به سنگسار کردن و قتل مشتاق علیشاه داد و خود پیش افتاد. درویش را گرفتند و در مکانی که امروز شبستان مسجد جامع است، اما آن روز تلی بود به نام «تل خر فروشان» در گودال افکندند و به سنگ زدن پرداختند. یکی از مریدان مشتاق به نام جعفر خود را به روی او انداخت تا در امانش بدارد، اما به او نیز رحم نکردند و او هم کشته شد و ملا محمد تقی( مظفر علیشاه) زمانی رسید که کار از کار گذشته بود..، پس هنگامی که آن صحنه ی ناگوار را دید گفت:« شهری خون بهای مشتاق است» . بعد از مرگ مشتاق، ملا عبداله که بانی مرگ او بود به «ملا عبد اله سگو» معروف شد، چون هنگام مرگ زمانی که دید لب های مشتاق علیشاه هنوز تکان میخورد و « یاهو» می گوید، به او نزدیک شد و با لهجه ی کرمانی گفت: « سگو هنوز هم یا هو میگویی؟» و عجیب اینکه این لقب آز آن به بعد بروی او و اقوامش ماند و مردم آنها را خاندان "عبد اله سگو" می نامیدند. مدفن مشتاق علیشاه که از خلوص و صفای خاصی بهره دارد، در کرمان به «مشتاقیه» معروف و زیارتگاه رندان جهان است به گفته ی دکتر باستانی پاریزی بعد از سال ها، مرحوم عباسعلی کیوان قزوینی که از نفوذ کلام و تأثیر نفس بهره ی بسیار داشت، در همان مسجد جامع کرمان- که چندین هزار جمعیت کرمانی در آنجا جمع بودند، واقعه ی قتل مشتاق علیشاه و سنگسار کردن او را توسط مردم کرمان، نقل می کرد و چنان مؤثر نقل می کرد که مثل واقعه ی عاشورا همه ی مردم به گریه افتادند. پس در آخر منبر گفت:« مردم این بود واقعه ی قتل مشتاق توسط اجداد بزرگوار شما! حالا گمان می کنم وقت آن رسیده باشد که وجوبا ً همه ی شما یک لعنتی به روح پدران خود نثار کنید!» . و عجیب اینکه مردم تحت تأثیر کلام او، در جواب «پیش باد!» را چنان بلند و همگانی گفتند که انگار به روح پدرانشان صلوات یا رحمت می فرستند!
گویند که درزمان سنگسارشدن مشتاقعلی شاه(سال1206هجری قمری)مردم شهرنظاره گربودندکه مشتاق درآن حال گفت :مردم چشمان مراببندیدچون میبینم که ازچشمان شماخرمن درست کنند
که این اتفاق دوسال بعد(سال1208قمری)باحمله آقامحمدخان قاجاربه کرمان به وقوع پیوست.
دانلود کنید تکنوازی سه تار استاد احمد عبادی در مایه ابوعطا
منابع:
توکلی، فرشاد، فصلنامه ماهور، مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور، تهران،ش 14، 1380 .
خالقی، روح الله، سرگذشت موسیقی ایران، ویرایش 2، مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور، تهران، 1381.
دیوان مشتاقیه، میرزا محمد تقی"مظفرعلیشاه"، خانقاه نعمت اللهی، تهران،1347
مسعودیه، محمدتقی، مبانی اتنوموزیکولوژی، سروش، تهران، چاپ دوم ،1383.
وبلاگ عرفان اسلامی نوشته متشاق
وبلاگ موسیقی سنتی نوشته سعید مستفیضی
دیگر امید بازگشتی نیست که کشتی شکستگان ورطه ی شیدایی را خیال راحت و ماندن نیست و نه سودای رفتن و رسیدن.... راهیست که نه کرانه اش پیداست و نه نشان آشیانه ایش در آن... سر بر ساحل خون می ساید و زخمه بر سیم جنون که مطربان نغمه خوان این دیار عاصیان بهشت متعفن و رانده شدگان دوزخ و دشنام اند.....
صبح در تاکسی فریادهای یکی از نماینده های تندروی مچلس روی اعصاب است فکر میکردم دارد از اختلاس های ملیاردی و ثروتهای باد آورده ی امثال آقای زنجانی، هفت تیر کشی در خیابان های تهران ، کارت هدیه های نمایندگان مجلس و ....فریاد بر آسمان سر میدهند دقیق تر که شدم موضوع سوال از وزیر ارشاد بود و گوینده نیز به هر دری می زد و آسمان به ریسمان می بافید در اخر هم ایراداتی در باب تک خوانی زن ها فرمودند و فریاد وا اسلام ها سر می دادند در ذهن مرور می کردم اثری تازه منتشر شده یا اجرایی با صدای خانم هارا که به نتیجه هم نرسیدم پاسخ وزیر هم گویای همین امر بود... در ذهن مرور کردم روزگاری را که ساز بر دوش خستگی راه را به شوق و عشق نواختن می پیمودم کسی نگفت انتهای این راه طنین عربده ی امثال رسایی هایت نه سحر آسمانی و جادوی آهنگیننی که تورا می خواند.... طنی مهربان صدایی که سال هاست با تیغ تفکیک جنسیتی خاموش شده و با این وجود نیز علاقه مندانی هنوز دل هنر و عشق می دهند و نشیب راه می پویند و دریغ که ذهن بسته بسیاری راه بر جولان زیبایی می بندند.... آنان که مسموم اند ، مسموم می اندیشند ... می اندیشم که افسار خام ذهن مریض گروهی ازاینان را قدرت اجرا اگر بود دنیارا نه تنها از صدای زنان که از حضورشان نیز خالی می نمودند البته غم پاکسازی حرم ها و حریم ها و غرایضشان نیز اگر می گذاشت....
گفتنی بسیار است اما مجال سخن نیست..... آسما هوای شهرم لبریز از بغض ابرهای سیاهیست که سرمایش از درون می لرزاند و اندوهش راه نفس می گیرد.... هوای اینجا لبریز از سیاهی و نفرت است....
و در آخر اینکه بسیاری از فریاد ها و بیهودگی های زین دست به همراه صاحبان این قیل و قال در اندک مجالی از خاطره روزگار محو می گردند اما طین پر شکوه هنر این سرزمین خواه از حنجره و پنجه مردای چون تاج و بنان و شجریا ن و .... و خواه زنانی چون قمر، دلکش ، پریسا و ..... سال هاست در آسما خیال مردمان جاودانه می ماند و به نیکی می درخشد.
هم مرگ بر جهان شما نیز بگذرد / هم رونق زمان شما نیز بگذرد
ای تیغ تان چو نیزه برای ستم دراز / این تیزی ِ سنان شما نیز بگذرد
این نوبت از کسان به شما ناکسان رسید / نوبت ز ناکسان شما نیز بگذرد
بیش از دو روز نبود ازآن ِدگر کسان / بعد از دو روز از آن ِشما نیز بگذرد
باد خزان نکبت ایام ناگهان / بر باغ و بوستان شما نیز بگذرد
این بوم محنت از پی آن تا کند خراب / بر دولت آشیان شما نیز بگذرد
چون داد عادلان به جهان در بقا نکرد / بیداد ظالمان شما نیز بگذرد
آن کس که اسب داشت، غبارش فرو نشست / گرد سم خران شما نیز بگذرد
در مملکت، چو غرش شیران گذشت و رفت / این عوعوی سگان شما نیز بگذرد
- يك عدد سه تار با مهر زادخيل - بسيار خوش صدا و مناسب نوازندگان سه تار - حدود ده سال ساخت و كار كرده ( 350 هزار تومان)
- يك عدد تار با مهر خليل - كاسه نسبا كوچيك - صدادهي كمي زنگ دار و زير - گوشي هاي كار شده فلزي ( 850 هزار تومان)
مجموعه فرهنگي هنري هفت حصار با بيش از ده سال تجربه ي آموزش موسيقي به سنين مختلف از حدود چهار سال پيش به منظور اشاعه هرچه بهتر فرهنگ صحيح آموزش موسيقي ايراني خصوصا در زمينه ي سازهاي تار و سه تار در فضاي اينترنت آغاز به كار نمود. حاصل اين فعاليت ارائه خدمات متفاوت و كاربردي براي علاقه مندان به اين ساز ها مي باشد. ازجمله امكان مشاوره رايگان و راهنمايي هاي تلفني درين بخش به منظور آگاهي دادن در زمينه خريد ساز مناسب. همچنين بخش فروش ساز با ارائه سازهاي مناسب و تاييد شده از لحاظ كيفيت صوتي و فيزيكي با قيمتي به مراتب پايين تر از فروشگاه هاي موسيقي بصورت ماهانه به ارائه سرويس هاي متعدد و متفاوتي مي پردازد.
بخش آموزش آنلاين ساز تار و سه تار نيز مدتي قبل به امكانات مجموعه هفت حصار افزوده گرديد تا علاقه مندان به آموزش موسيقي در هركجاي جهان امكان فراگيزي ساده و اسان اين سازهارا داشته باشند.
بخش آموزش آفلاين بصورت مجازي نيز در كنار ديگر بخش هاي اين مجموعه مدتيست آغاز به فعاليت نموده است و بصورت هفتگي يا يك هفته در ميان به ارائه مطالب و دروس آموزشي از پايه و بر اساس متد رسمي و معتبر خواهد پرداخت. اين بخش نيز بصورت مستقيم توسط مديريت مجموعه پشتيباني مي گردد و علاقه مندان در صورت بروز اشكال از طريق بخش نظرات مي توانند با مدرس دوره ارتباط مستقيم و سريع داشته باشند.
بخش مقالات تخصصي موسيقي در باره ي ساز هاي تار و سه تار ماحصل سال ها فعاليت، تحقيق و پزوهش در زمينه موسيقي ايراني مي باشد. اگرچه همواره اصل بر اعتبار و استناد به منابع اصولي و صحيح پزوهشي در اولويت فعاليت هاي اين بخش بوده و خواهد بود اما علاوه بر كيفيت به كميت قابل توجهي نيز درين بخش دست يافته ايم. گزيده اي از بخش هاي اصلي و مقالات تخصصي موسيقي ايراني را مي توانيد در زير مشاهده و مطالعه فرماييد.
بخش مقالات با موضوع آموزش ساز هاي تار و سه تار
- بررسي متدهاي آموزشي ساز تار و سه تار
نكات ضروري و لازم پيش از شروع موسيقي
- شيوه صحيح نشستن پيش از نوازندگي و اوازم مورد نياز
-- نحوه صحيح گرفتن ساز سه تار و نواختن مضراب
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
بخش مقالات تخصصي در باره ي ساز هاي تار و سه تار
- نحوه خريد و انتخاب يك ساز مناسب
- نرم افزار هاي لازم براي كوك كردن ساز ( مترونوم و تيونر براي موبايل - رايگان)
- آموزش و شيوه ي كوك كردن ساز تار و سه تار
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
بخش مشاوره و پشتيباني آنلاين اموزش تار و سه تار (رايگان)
اين بخش نيز همچون بخش مشاوره خريد و فروش ساز هفت حصار، بصورت رايگان مي باشد.
در حال حاضر سه نفر از مدرسين اين مجموعه در زمينه ساز هاي تار و سه تار، آماده همكاري و ارائه خدمات آموزشي مي باشند. براي اين منظور كافيست با ايميل معرفي شده در ادامه تماس حاصل فرماييد تا مراحل بعدي ثبت نام و هماهنگي روزهاي مشاوره برايتان ارسال گردد. در مرحله بعدي يكي از مدرسان فعال در بخش مشاوره به شما پيشنهاد مي گردد كه در ادامه در صورت عدم تمايل نيز مي توانيد اقدام به تعويض مشاور مورد نظر نماييد.
ايمل ثبت نام: hafthesar@yahoo.com
---------------------------------------------------------------------------------------------
بخش مشاوره خريد و فروش ساز هاي تار و سه تار (رايگان )
توجه :
- درس سوم اجراي مضراب بروي سيم هاي اول و دوم بصورت هم زمان است. طبق الگوي توضيح داده شده در نواختن مضراب قطعات را بنوازيد.
- پيش از شروع نواختن مي بايست با مطالعه مبحث تئوري موسيقي جاي صحيح نت ها و شكل ظاهري آن هارا بروي خطوط حامل مطالعه نموده و حداقل نت هاي آورده شده در تمرينات را حفظ نمايي. در هر ميزان درس 3 نت DO و SOl را مي بايست اجرا نماييد. شكل نت هاي دو و سل در دروس اول و دوم آشنا شده ايد.
- در ميزان آخر ( ميزان چهارم) يك نت Do آورده شده و سپس علامت سكوت سياه نوشته گرديده است. براي سكوت ها نيز رعايت ضرب و شمارش الزامي است. بهتر است تمامي نت هارا با ضرب پا بنوازيد تا از ابتدا با مفهموم زمان و درك صحيح ريتم در هر قطعه آشنا شويد. براي اشنايي با مفهوم ضرب پا به درس گذشته رجوع نماييد.
مجموعه فرهنگي هنري هفت حصار از اولين قدم ها و بر اساس متد رسمي و اصولي نوازندگي امكان نواختن و آموزش تمامي علاقه مندان به موسيقي ايراني و خصوصا ساز سه تار را در هركجاي اين جهان فراهم خواهد نمود و مدرسان اين مجموعه هم پاي شما با صبر و حوصله بسيار شمارا همراهي خواهند نمود. براي اين منظور با ثبت نام در بخش خبر نامه و ارتباط نزديك تر در غالب ايميل هاي ارسالي و فايل هاي خود از تمريناتي كه انجام مي دهيد زمينه هدايت صحيح، پيشرفت سريع تر و نوازندگي شمارا ايجاد مي نماييم.
موفق باشيد
توجه :
- درس اول اجراي مضراب بروي سيم اول(Do) است. طبق الگوي توضيح داده شده در نواختن مضراب قطعات را بنوازيد.
- قبل از شروع تمرينات توجه به تمام نكات و علائم ارائه شده در غالب نت الزامي است. درس شماره 1 ميزان 2/4 يك ريتم دو ضربي ساده مي باشد. ضرب اول ( نت اول) را با شمارش 1 و به اندازه يك ضرب ( ضرب پا) * بنوازيد.ضرب دوم را با شماره 2. در هر ميزان دو ضرب به صورت ( 1، 2) بشماريد .
* ضرب پا: طبق توضيحات ارائه شده در مبحث تئوري موسيقي، هر نت موسيقي داراي ارزش زماني مشخص و ثابتي مي باشد. به عنوان مثال نت سياه داراي يك ضرب مي باشد. براي رعايت ضرب و ارزش زماني نت ها براي هر ضرب يك حركت رفت و برگشت را با پاي چپ انجام مي دهيم. براي زدن ضرب ، پا پارا بلند نموده و با شمارش ضرب ها به زمين مي زنيم و بعد دوباره بر ميگردانيم به جاي اول به اين حركت رفت و برگشتي يك ضرب كامل مي گويند. براي ريتم هاي دو ضربي دوضرب پا( دو رفت و برگشت كامل) ، سه ضربي ، سه ضرب ( سه رفت و برگشت )و ..... مي بايست رعايت شود.
* علاقه مندان به مباحث ريتم شناسي و شناخت پيشرفته از ريتم مباحث مربوطه را مي توانند از وبلاگ اصلي هفت حصار دنبال نماييند.
- پيش از شروع نواختن مي بايست با مطالعه مبحث تئوري موسيقي جاي صحيح نت ها و شكل ظاهري آن هارا بروي خطوط حامل مطالعه نموده و حداقل نت هاي آورده شده در تمرينات را حفظ نمايي. در هر ميزان درس 1 نت DO را مي بايست اجرا نماييد.شكل نت DO طبق تصوير زير مي باشد. همچنين در درس2 تمامي ميزان ها نت Sol مي باشد.
- علامت ^ آورده شده بروي دو نت اول نشانه ي مضراب راست مي باشد كه در سه تار به حركت انگشت اشاره از بالا به سمت پايين و فرود آن بروي سيم مي گويند. حركت پايين به بالا ( چپ به راست) را مضراب چپ مي گوييند و بر عكس شكل زير بصورت عدد هفت فارسي مي باشد.
- علامت مضراب ^ در صورتيكه در ميزان هاي بعدي نوشته نگرديد، مي بايست طبق الگوي ارائه شده در ميزان قبلي نواخته و رعايت شود.
- در ميزان آخر ( ميزان چهارم) يك نت Do آورده شده و سپس علامت سكوت سياه نوشته گرديده است. براي سكوت ها نيز رعايت ضرب و شمارش الزامي است. بهتر است تمامي نت هارا با ضرب پا بنوازيد تا از ابتدا با مفهموم زمان و درك صحيح ريتم در هر قطعه آشنا شويد.
در آخر توجه شمارا به اين نكته ضروري و مهم معطوف مي داريم كه نوازندگي در اولين قدم نياز به علاقه و عشق و در مرحله بعد صرف زمان و حوصله بسيار دارد . حركت عجولانه و پرشتاب نه تنها به پيشرفت شما نخواهد انجاميد بلكه با آموزش غلط موارد اوليه ، در آينده دچار اشكالات بسياري خواهيد شد كه شمارا در ادامه راه باز خواهد داشت.
مجموعه فرهنگي هنري هفت حصار از اولين قدم ها و بر اساس متد رسمي و اصولي نوازندگي امكان نواختن و آموزش تمامي علاقه مندان به موسيقي ايراني و خصوصا ساز سه تار را در هركجاي اين جهان فراهم خواهد نمود و مدرسان اين مجموعه هم پاي شما با صبر و حوصله بسيار شمارا همراهي خواهند نمود. براي اين منظور با ثبت نام در بخش خبر نامه و ارتباط نزديك تر در غالب ايميل هاي ارسالي و فايل هاي خود از تمريناتي كه انجام مي دهيد زمينه هدايت صحيح، پيشرفت سريع تر و نوازندگي شمارا ايجاد مي نماييم.
موفق باشيد
پس از فراگيري تئوري موسيقي بصورت خلاصه به سراغ تمرينات عملي بروي ساز خواهيم رفت اما پيش از شروع تمرينان مي بايست سازتان را كوك نماييد. كوك كردن ساز از اهميت سزايي برخوردار مي باشد زيرا نواختن و تمرين ساز بدون كوك درست نه تنها نتايج مناسبي را نخواهد داشت بلكه موجب از بين رفتن حساسيت گوش به عنوان اصلي ترين عامل مهم نوازندگي خواهد بود. در گذشته هنرجويان ساز تار و سه تار پس از سال ها تلمذ در نزد استاد مربوطه توانايي فراگيري روش هاي كوك كردن ساز تار و سه تار را مي آموختند. اين روش ها اغلب بر مبناي حساسيت گوش و اتكا به قوه ي شنوايي هنرجويان ارائه مي گرديد. در شيوه هاي اموزش مجازي كه سعي در ارائه سريع تر مطالب از يكسو و عدم دسترسي مستقيم و حضوري استاد سه تار از سوي ديگر است، مي توان از نرم افزار ها و يا ابزار هاي موجود در سطح اينترنت و بازار استفاده نمود. در زير به روش هاي كوك كردن ساز سه تار و تار ، مبنا و انواع كوك هاي متداول در ميان نوازندگان تار و سه تار خواهيم پرداخت:
همانگونه كه در پست قبل اشاره شد، از ابزارهاي مانند تيونر براي كوك كردساز استفاده مي نماييم. اگرچه تيونر ابزاري دقيق و كارامد براي تمامي نوازندگان محسوب مي گردد اما بهتر است كوك كردن را پس از طي چند سال از اموزش خود نزد استاد مربوطه بصورت گوشي فراگيريد. تا علاوه بر تقويت دقت و حساسيت گوشتان به درك صحيح و بهتري از كوك ساز برسيد. در هر حال شرايط اموزش آنلاين موسيقي ايجاب مي نمايد كه از روش هاي ديگر كمك آموزشي نيز در جهت فراگيري استفاده نماييم. ابزار هاي معرفي شده در پست قبلي نيز به خوبي نياز اوليه شمارا براي كوك نمودن سازتان توسط خود برطرف مي نمايد.نحوه كار با تيونر را در ادامه شرح خواهيم داد:
ساز سه تار داراي چهار سيم مي باشد.كه دو سيم اول آن مجزا و سيم هاي سوم و چهارم سه تار نيز معمولا بصورت مشترك و يكسان كوك مي گردند.
در موسيقي ايراني مبناي واحد و مشخصي براي كوك سازهايي چون تار و سه تار موجود نمي باشد و نوازندگان غالبا بر اساس سليقه شخصي و حس و حال خود در لحظه ساز را با اندك تغييراتي كوك مي نمايند. اين امر در ابتدا كمي موجب سردرگمي هنرجويان و علاقه مندان مي گردد اما در ادامه موجب تنوع در صدادهي و رنگ آميزي صوتي ساز ها مي گردد.
به عنوان مثال سيم اول سه تار كه به سيم DO نيز مرسوم مي باشد در ساز بسياري از اساتيد با تغييراتي در كوك بروي نت هاي متفاوتي چون Si ، La و ... نيز كوك مي گردد. دليل اين امر تنها سليقه شخصي نوازنده و فيزيك صوتي ساز وي مي باشد. ما نيز بر همين اساس و بر مبناي شيوه هاي متداول اقدام به تعيين نت هر سيم خواهيم نمود.
همانطور كه گفته شد سيم اول را سيم Do مي نامند و منظور نت اول چرخه ي توالي نت ها (دو) مي باشد.در سازهايي مانند سه تار مي توانيم بسته به نوع ساز كمي اين سيم را شل تر نموده و بروي نت هايي همچون Si و Si (بمل) و يا La , ... نيز كوك نماييم. كوك پيشنهادي براي آْموزش ما براي سيم اول نت Si مي باشد. جداي از بحث سليقه اي با وجود ضخامت سيم هاي سه تار و عدم تسلط هنر جويان در كوك امكان پاره شدن سيم در نت هاي بالاتر همچون نت مبنا ( دو) نيز جود دارد و كوك كردن سيم اول بروي نت سي ازين امر نيز تا حدودي جلوگيري خواهد نمود.
حال به سراغ تيونر خواهيم رفت و پس از روشن نمودن آن، بروي سيم اول مضراب مي زنيم علامت هاي نشان دهنده ي روي تيونر نشاندهنده نت هاي موسيقي مي باشند. در ابتدا ممكن است اين حروف برايتان نا آشنا باشد در جدول زير حروف دستگاه تيونر و نت معادل آن را براي شناخت بهتر قرار خوهيم داد.
| D | E | F | G | A | B | C |
| Re | Mi | ِّFa | Sol | La | SI | DO |
همانطور كه اشاره شد سيم اول را بروي نت Si كوك مي نماييم. يعني پس از نواختن مضراب بروي سيم اول سه تار، طبق جدول فوق دستگاه مترونوم مي بايست نت B را نشان دهد. درصورت چرخاندن بيش از حد گوشي ساز با سفت شدن بيش از حد آن، امكان پاره شدن آن بسيار مي گردد. توصيه مي گردد با وجود آشنايي نداشتن به نحوه كوك در ابتدا، پس از هربار چرخاندن گوشي به آرامي به سيم نواخته و با دستگاه نت مورد نظر را چك نماييد تا به نت مورد نظر برسيد. همانطور كه گفته شد سيم هاي سه تار معمولا بالارفتن كوك را تا حدود نت هاي DO , Re تحمل مي نمايند و سپس پاره خواهند شد.
پس از كوك نمودن سيم اول نوبت سيم دوم مي رسد. سيم دوم نيز به نام سيم سل Sol شناخته مي شود كه به دليل اينكه سيم اول نيم پرده پايين تر از نت دو يعني بروي نت سي كوك گشته است، سيم دوم را نيز به جاي سل نيم پرده پايين تر مي آوريم. بدين ترتيب سيم دوم با توجه به علامت هاي مترونوم و بر طبق جدول بالا بروي F (ديز) كوك مي گردد.
در دروس اوليه و مراحل ابتدايي نوازندگي دوسيم سوم و چهارم را كه به سيم هاي بم نيز معروف مي باشند يكسان و مانند سيم اول كوك مي نماييم. يعني طبق توضيحات فوق در صورتيكه سيم اول بروي نت سي و حرف B بروي مترونوم كوك گرديده است دو سيم سوم و چهارم را نيز طبق سيم اول بروي همان نت سي و با ترتيب توضيح داده شده كوك مي نماييم.
نكات مورد توجه حين كوك كردن ساز:
* قبل از شروع به كوك نمودن ساز در صورت نداشتن تيونر مي توانيد از اينجا برنامه هاي تيونر با قابليت نصب رايگان بروي موبايل را دانلود نموده و پس از نصب بروي گوشي از آن ها استفاده كنيد.
* گوشي هاي سه تار وظيفه تنظيم كوك را درين ساز برعهده دارند. براي كوك نمودن ساز ابتدا سيم مورد نظر را دنبال نموده تا به گوشي همان سيم برسيد.در بسياري از موارد چرخاندن گوشي اشتباه موجب پاره شدن سيم ساز مي گردد.
* با چرخاندن گوشي سه تار به سمت راست سيم سفت تر گشته و كوك بيشتر مي گردد. براي كم نمودن كوك و رسيدن به نت هاي پايين تر گوشي را به سمت مخالف مي چرخانيم.
* از چرخاندن يكباره سيم خودداري نماييد. در صورتيكه گوشي ها توان نگهداري كوك را نداشته باشند در اصطلاح مي گوييم ساز كوك خالي مي كند. براي رفع اين مشكل به آرامي سيم را شل نموده و به آرامي بدون جداكردن سيم گوشي را تا نيمه از حفره مربوطه بيرون آورده و يكبار ديگر در جاي خود قرار دهيد. هنگام قرار دادن با اندكي فشار گوشي را در جاي خود محكم نماييد.و سپس اقدام به كوك نمودن ساز فرماييد. در صورت تكرار مشكل فوق مي بايست ساز توسط يك تعميركار سرويس گردد.
* براي افزايش كوك گوشي هارا در شعاع اندكي چرخانده و اينكار را با دقت و حوصله انجام دهيد و پس از هربار چرخش و توقف دوثانيه اي به منظور ثابت گشتن سيم در محور حركت خود اقدام به مضراب زدن و چك كردن كوك فرماييد.
نويسنده: هفت حصار
قبل از شروع تمرينات عملي بروي ساز سه تارمي بايست با مباحث اوليه تئوري موسيقي آشنايي كافي داشته باشيد.مطالبي ازين بخش را كه در ادامه نياز به دانستن خواهيد داشت را بطور خلاصه اشاره خواهيم نمود.
خطوط حامل: پنج خط افقي و موازي كه نت هاي موسيقي در رو و يا ميان ان ها قرار خواهند گرفت.
ميزان: مجموعه نت ها در يك قطعه موسيقي به قسمت هاي كوچك مساوي به نام ميزان تقسيم بندي مي شوند. نت هاي قرار گرفته در هر ميزان، از لحاظ ضرب و ارزش زماني با يكديگر برابر مي باشند. به خطوط عمودي تشكيل دهنده هر ميزان خط ميزان مي گويند. در انتهاي قطعه نيز يك خط ميزان ضخيم تر در كنار خط ميزان پاياني رسم مي گردد كه به دولاخط پايان معروف مي باشد و نشان دهنده اتمام قطعه است.
توالي نت ها بروي خطوط حامل:
در راستاي اهداف اوليه مجموعه هفت حصار در جهت اشاعه فرهنگ صحيح موسيقي ايراني همواره بدنبال ارائه راه هاي دستيابي به اين هدف ها بوده و خواهيم بود.
از آنجايي كه مباحث آموزش آنلاين موسيقي تنها با ارتباطات دوجانبه هنرجو و مدرس در فضاي مجازي به نتيجه مطلوب خواهد رسيد بدنبال راه كارهاي عملي، آسان و آزموده شده در جهت رفاه حال شما، پيشرفت نوازندگي و گسترش دامنه ي فعاليت هاي اين مجموعه ، برآن شديم تا امكاني ديگر را براي اولين بار درين مجموعه معرفي نماييم و آن راه اندازي بخش پشتيباني آموزشي مجموعه هفت حصارمي باشد كه در فضاي اينترنتي امكان مشاوره آنلاين و زنده را به منظور پيشرفت هرچه بهتر شما عزيزان فراهم مي آورد.
اين بخش نيز همچون بخش مشاوره خريد و فروش ساز هفت حصار، بصورت رايگان مي باشد.
در حال حاضر سه نفر از مدرسين اين مجموعه در زمينه ساز سه تار، آماده همكاري و ارائه خدمات آموزشي مي باشند. براي اين منظور كافيست با ايميل معرفي شده در ادامه تماس حاصل فرماييد تا مراحل بعدي ثبت نام و هماهنگي روزهاي مشاوره برايتان ارسال گردد. در مرحله بعدي يكي از مدرسان فعال در بخش مشاوره به شما پيشنهاد مي گردد كه در ادامه در صورت عدم تمايل نيز مي توانيد اقدام به تعويض مشاور مورد نظر نماييد.
ايمل ثبت نام: hafthesar@yahoo.com
پس از آموختن روش هاي صحيح نشستن، دردست گرفتن ساز سه تار و مضراب زدن سه تار، به سراغ تمرينات عملي بروي سه تار خواهيم رفت. در تمامي متد هاي معتبر آموزشي اصول اوليه اي براي آموزش به هنرجويان مبتدي در نظر گرفته شده است. اساس و پايه دانش نظري موسيقي و علم شناخت مباني موسيقي را تئوري موسيقي مي نامند. اگرچه فراگيري و مطالعه كتب تئوري موسيقي موجود و يا شركت در كلاس هاي مذبور كمك بسياري به شما در فراگيري و شناخت بهتر موسيقي خواهد نمود اما با اندك آشنايي نسبت به تئوري موسيقي نيز مي توان سه تار آموخت. اگرچه هستند اساتيد و كلاس هاي رايجي كه به لزوم آموزش توري موسيقي به هنرجويان تاكيد چنداني نداشته اند و با اطلاق الفاظي چون (( آموزش گوشي)) ، (( سه تار نوازي گوشي)) و .... سعي به توجيه رويه غلط خود مي نمايند. در صورتي كه آگاهي از مباني اوليه موسيقي، توانايي خواندن نت ها، درك زمان بندي نت ها و ريتم قطعات لازمه ي كار آموزش اصولي سه تار است و بدون آن اگرچه ممكن است در طي چند ماه اول شاگرد توانايي نواختن دست و پا شكسته چند آهنگ قديمي و .... را بدست اورد اما در ادامه راه حتما دچار اشكال خواهد شد. از ين رو پس از شناخت مكاتب آموزشي موجود و متدهاي متداول براي آموزش سه تار، به آموزش تئوري موسيقي در كنار تمرينات عملي بروي سه تار خواهيم پرداخت.
متد ها و و روش هاي موجود آموزش سه تار
- متد هنرستان موسيقي ملي: كتب دستور مقدماتي تار و سه تار ( در دوجلد) به كوشش اساتيد موسي معروفي و روح الله خاقي يكي از قديمي ترين و معتبر ترين آثار آموزشي موجود مي باشد. بدون شك اكثر نوازندگان معاصر و اساتيدي كه بعد ها دست به ايجاد مكاتب آموزشي مستقل زده اند با همين شيوه ي اموزشي پرورش يافته اند ازاين رو ضمانت اموزشي و كيفي اين متد در طول سال ها اثبات گرديده است.
ادامه مطلب
`اولين مراحل آموزش هر حرفه اي، شناخت مباني اوليه آن حرفه مي باشد. در زمينه آموزش تار و سه تار نيز هنرآموز مي بايست بطور كامل از قسمت ها و اجزاي ساز خود آگاهي داشته باشد بدين منظور مطالب قبلي را به اموزش و شناسايي قسمت هاي ساز سه تار پرداختيم.
مرحله ي بعدي روش درست نشستن، دردست گرفتن ساز مي باشد. پس از اگاهي از روش صحيح نشستن در زمان تمرين و نواختن سه تار، مي بايست به سراغ آموزش نحوه درست در دست گرفتن ساز بپردازيم.
اهميت تمامي اين مراحل همواره مي بايست از خاطرتان دور نگردد. عدم رعايت شيوه هاي صحيح نشستن در آينده شمارا به مشكلات متعدد فيزيكي و جسماني دچار خواهد نمود. همچنين بي توجهي به شيوه صحيح در دست گرفتن سازف اصول اوليه مضراب زدن و.... منجر به عدم پيشرفت مناسب تكنيكي در موسيقي خواهد شد تا انجا كه در بسياري موارد بوده اند هنرجوياني كه پس از طي دوره هاي آموزشي مراجعه نموده و از پيش پا افتاده ترين مراحل اموزش نيز فارغ بوده اند تا آنجا كه تصحيح متدهاي اوليه دست و پنجه علاوه بر سرخوردگي و دشواري هاي بسيار گاها منجر به دلزدگي از ادامه راه و رها نمودن ساز سه تار گرديده است.
پس از نشستن بروي صحيح و رعابت نكات اشاره شده ، به سراغ نحوه درست در دست گرفتن سه تار خواهيم رفت:
دست راست (مضراب) :
دست راست در سه تار، وظيفه نواختن مضراب را ايفا مي نمايد. به همين دليل توجه به درست قراردادن اين دست، نحوه صحيح مضراب و حركات انگشت ها بسيار مهم مي باشد. دست راست حدودا از ناحيه مچ بروي كاسه سه تار قرار مي گيرد.توجه داشته باشيد هنگام نشستن دست بروي كاسه، هيچ گونه خميدگي و شكستگي در مچ نبايد ايجاد شود. دست بصورت يك مشت نيمه باز بروي صفحه بايد بنشيند بگونه اي كه انگشت كوچك و شست در دوطرف سيم ها بروي كاسه قرار خواهد گرفت. نواختن مضراب برعهده انگشت اشاره دست راست استحركت اين انگشت را به آرامي و با شعاع حركت باز بروي سيم ها تمرين كنيد. شكستگي هنگام حركت برگشت انگشت اشاره هرگز از بند اول نبايد باشداين كار را بروي بند دوم انگشت اشاره انجام دهيد.
( هرچه در حين نواختن مضراب، انشگت اشاره بازتر حركت نمايد و در صورتي كه شكستگي بند انگشت اشاره بروي بند دوم انجام گيرد صدادهي مضراب شفافتر، قوي تر و دلنشين تر خواهد شد)
انگشت وسطي نيز معمولا همزمان با انگشت اشاره حركت خواهد كرد. عده اي اين انگشت را نيز ثابت بروي كاسه قرار مي دهند و عده اي ديگر از نوازندگان آنرا آزادانه همراه با انكشت اشاره و مضراب حركت مي دهند. توصيه ميگردد درين مورد به راحتي دست توجه نماييد.
انگشت انگشتري(بنصر) نيز به همراه انگشت كوچك بروي كاسه خواهد نشست.
قراردادن درست دست راست، نواختن صحيح مضراب و رعايت نكات فوق منجر به ايجاد صدايي شفاف و زيبا در ساز خواهد شدو
دست چپ:
اين دست نيز با رعايت نكات آموزش داده و تمرينات آتي رفته رفته تربيت گرديده و باعث رشد سرعت پنجه، تكنيك و نوازندگي روان و صحيح خواهد شد.
براي اين منظور ابتدا دسته ساز را درست در ناحيه ميان بند انتهايي( بند سوم) انگشت اشاره و كف دست قرار دهيد.انگشت شست ناحيه پشت دسته ساز را لمس خواهد كرد.
انگشت هاي ديگر نيز به ترتيب در زير انگشت اول قرار ميگيرند. شكست بندهاي انگشت ها از نكات مهم مي باشد.
توجه نماييد هنگام دردست گرفتن دسته ساز، دست از ناحيه آرنج و ساعد بيش از حد باز نشود ،همچنين خيلي نيز به بدن چسبيده نباشد.درست در ناحيه مچ هرگونه شكستگي نداشته باشد. و از ناحيه ساعد تا مچ بدون هيچ زاويه اي بصورت مستقيم بروي دسته قرار گيرد.
برخلاف ساز تار در سه تار نگهداري و حفظ تعادل ساز برعهده دست چپ مي باشد. اين دست علاوه بر حركت بروي پرده ها و نواختن نت ها وزن بخشي از ساز را نيز تحمل مي نمايد. به همين منظور در هگام خريد از تهيه سازهايي كه وزن چوب ناحيه دسته ان ها زياد مي باشد خودداري نماييد.
هنگام نوازندگي و براي گرفتن پرده ها مي بايست با قسمت نوك انگشت ها اقدام نماييد. انگشت كاملا بروي پرده نمي نشيند بلكه ناحيه پشت پرده و قسمت بالاي پرده را لمس خواهد نمود. هنگام گرفتن پرده ها از وارد نمودن فشار بيش از حد خودداري نماييد. همچنين شل گرفتن بيش از حد انگشت ها نيز منجر به توليد صدايي گرفته و ناخوشايند خواهد شد.
اصول كلي دردست گرفتن ساز سه تار مشترك مي باشد اما ديده مي شود در ميان نوازندگان مطرح و اساتيد، بسته به سليقه و فيزيك بدني كمي تغييراتي در شيب زاويه دسته و نوع قرار گرفتن ساز بروي پا و يا نحوه مضراب زدن و .... مشاهده مي گردد. ت.صيه مي شود در ابتدا با رعايت اصول مشترك اقدام به فراگيري ساز نماييد و بعد ها بر اساس سليقه فردي مي توانيد تغييراتي هرچند جزئي و اندك را درين اصول ايجاد نماييد.
تصاوير زير ضمن آشنايي شما با سبك هاي فردي رايج در ميان نوازندگان مطرح ساز سه تار، نكات اوليه براي دردست گرفتن، طرز نشستن و ... را يادآور خواهند شد:
ساز سه تار بصورت كلي از دو قسمت دسته و كاسه تشكيل شده است.
جنس كاسه سه تار معمولا از جنس چوب توت مي باشد. البته امروزه از چوب هاي ديگري نيز براي ساخت كاسه سه تار استفاده مي گردد كه همچنان چوب توت بهترين كيفيت لازم براي تهيه ساز به شمار مي رود.
كاسه سه تار معمولا به فرم نيم دايره ي يا گلابي شكل مي باشد كه در سوي ديگر كاسه صفحه اي مسطح قرار مي گيرد. صفحه سه تار نيز همواره از چوب درخت توت ساخته مي شود. اجزا و قسمت هاي ديگري نيز بروي كاسه سه تار قرار گرفته اند. كه به ترتيب شامل خرك و سيم گير و سيم ها مي باشند.
نقش خرك در ساز هاي مضرابي چون تار و سه تار بسيار مهم و برجسته است. خرك با ايجاد فاصله و پل ميان صفحه و سيم ، باعث قرار گرفتن سيم با ارتفاع مناسب براي نواختن مضراب سه تار مي گردد.از طرفي موجب ثابت نگه داشتن سيم هايي كه از سوي ديگر دسته به انتهاي كاسه امتداد يافته اند مي باشد.
خرك سه تار معمولا چوبي است.
در انتهاي كاسه و حدفاصل بين صفحه ي سه تار و كاسه ي سه تار، قطعه اي ديگر به نام سيم گير تعبيه شده است. نقش سيم گير نگهداشتن سيم ها در بخش انتهايي ساز يعني كاسه مي باشد.سيم گير معمولا از جنس چوب يا شاخ ساخته مي شود.
پس از شناختن قسمت هاي كاسه سه تار در به سراغ بخش اصلي ديگر يعني دسته ساز خواهيم رفت. سه تار معمولا داراي دسته كشيده تري نسبت به ديگر سازهاي مضرابي مي باشد. بروي دسته پرده ها قرار دارندو هركدام از پرده هاي بسته شده به منزله يك نت مشخص مي باشد.پرده هاي اصلي(شاه پرده ها) ضخيم تر و پرده هاي فرعي نازك تر مي باشند.جنس پرده در سازهايي همچون سه تار از روده گوسفند مي باشد. روده در گذشته پس از پاكسازي و طي مراحل مختلف به عنوان اليافي طبيعي در صنعت هاي متفاوتي استفاده مي گرديد. امروزه انواع غير طبيعي همچون نايلون ، فلز و .... در بسياري از موارد به جاي پرده هاي قديمي بروي ساز بسته مي گردند كه تاحدودي در كيفيت و جنس صداي توليد شده از ساز تاثير گذار مي باشند. در هرحال پرده هاي متداول ( از جنس روده) مورد تاييد اساتيد متفاوت قرار گرفته است و به نظر مي آيد همچنان از كيفيت بالاتري نسبت به موارد مشابه برخورد دار مي باشد.
در انتهاي ديگر دسته ساز سرپنجه( محل قرار گرفتن گوشي ها) قرار دارد.
وظيفه گوشي ها در ساز نگهداري و تنظيم كوك سه تار مي باشد.درين ساز چهار عدد گوشي چوبي متناسب با سيم هاي سه تار موجود مي باشد.
حد فاصل گوشي ها و سرپنجه شيطانك قرار گرفته است.وظيفه شيطانك هدايت صحيح سيم ها از ناحيه سرپنجه به دسته ساز است.
ساز سه تار يكي از سازهاي متداول و شناخته شده در موسيقي ايراني مي باشد.سه تار سازيست زهي-زخمه اي. از تاريخچه و نحوه پيدايش اين ساز در موسيقي ايراني اطلاع دقيقي در دسترس نمي باشد. از لحاظ ظاهري بسيار شبيه دوتار، تنبور و ديگر سازهاي هم خانواده مي باشد با اين تفاوت كه در موسيقي شهري استفاده مي گردد. اگرچه در محدوده خاور ميانه سازهايي همچون چگور، دوتار، ديوان و .... با شباهت هاي بسياري به اين ساز موجود مي باشند اما سه تار ايراني داراي ويژگي هاي صوتي منحصر به فرديست كه با ديگر سازهاي مشابه خود تفاوت هاي بسياري را ايجاد نموده است.
همانگونه كه اشاره شد از تاريخچه و نحوه ساخت اين ساز اطلاع دقيقي در دسترس نمي باشد اما آنچه مسلم است در دوران قاجار دچار تحولاتي در ساختار گرديده است. اين ساز كه در ابتدا داراي سه رشته تار ( سيم ) بوده است در همين دوران توسط درويشي به نام مشتاق عليشاه به منظور افزايش كيفيت صوتي داراي چهار رشته سيم مي گردد. به همين منظور سيم سوم اين ساز را كه از ابداعات مشتاق عليشاه مي باشد به نام سيم مشتاق نيز مي شناسند.(مشتاق از چهره هاي شناخته شده عرفان و ادب مي باشد مشتاق در سال ۱۲۰۶هجری قمری به جرم آنکه قرآن را با نوای سهتار میخواند، سنگسار شد و بدن او را در کنار مقبره میرزا حسین خان دفن کردند که اینک این مزار در میدان مشتاقیه کرمان، معروف به گنبد مشتاقیه زیارتگاه اهل عرفان است.)
ساز سه تار در دوران معاصر از تحولات بسياري در زمينه نوازندگي و اجرا برخوردار گرديده است.پيش از انقلاب با گسترش امكانات صوتي نوازندگان اين ساز توانايي ضبط و ارائه نواخته هاي خودرا پيدا نمودند. رسانه هاي موجود در آن دوران نيز نقش بسياري در گسترش اين ساز مهجور ايفانموده تا آنجا كه در دوراني سه تار ساز بسياري از اهالي خلوت و در مجالس انس و الفت دوستانه نغمه خوان اصالت و فرهنگ ايراني بود. ظرافت هاي بيشمار اين ساز با اجراهاي بي بديل استاد احمد عبادي در برنامه هاي متعدد راديويي از جمله عوامل اقبال عمومي اين ساز به شمار مي رفت.
پس از انقلاب اسلامي ايران و با وجود ممنوعيت هاي نسبي اهالي موسيقي اگرچه اقبال عمومي اين ساز خاصه در ميان نسل جواناني كه حتي با ابتداعي ترين ادوات موسيقي سرزمين خويش بيگانه مي نمودند رو به افول نهاد. با اينمه چراغ نيمه جان سه تار نوازي معاصر به همت اساتيدي همچون جلال ذوالفنون ، حسين عليزاده و جوان ترهايي چون مسعود شعاري ، بهداد بابايي و .... روشن نگاه داشته شد. هنرمنداني كه هركدام در حد بضاعت خويش علاوه بر زنده نگاه داشتن اين هنر اصيل و ساز منحصر به فرد از طريق آموزش و اشاعه آن به شاگردان خويش سهم متفاوتي را در پيشرفت سطوح تكنيكي و جنبه هاي متعدد نوازندگي اين ساز برعهده داشته اند.
اساس رويكرد مجموعه فرهنگي هنري هفت حصار نيز در راستاي تلاش بزرگاني زين دست است تا در ابعاد متفاوت زيست اجتماعي امروز و با وجود گسترش جنبه هاي ارتباطي، قدمي هرچند اندك در راستاي شناساندن اين ساز گرانبها و اشاعه شيوه هاي صحيح نوازندگي آن در حد توان برداشته باشيم.
نرم افزار هاي مربوط براي كوك كردن تار و سه تار
اگر در ابتداي راه اموزش ساز مي باشيد و هنوز گوش شما حساسيت و توانايي لازم براي تشخيص كوك مناسب سازتان را ندارد مي توانيد از وسيله اي به نام تيونر استفاده نماييد.
همانطور كه گفته شد براي كوك كردن ساز هاي تار، سه تار ، گيتار، سنتور ، ويولن و ..... از تيونر استفاده مي شود.اين وسيله با تعيين محدوده صوتي از سيم هاي مرتعش شده و نشان دادن نت مذبور، شمارا در كوك نمودن سازتان ياري مي نمايد.امروزه با گسترش نرم افزارهاي مخصوص گوشي هاي موبايل امكان همراه داشتن يك نيونر خوب را هميشه به عنوان نوازنده خواهيد داشت. و از طرفي نياز به پرداخت هزينه براي خريد اين دستگاه را از بين خواهد برد. در ادامه چند نمونه از تيونر هاي خوب موجود را براي شما قرار داده ايم تا در قدم اول آموزش سه تار امكان كوك نمودن سازتان را فراهم نماييم. در مطلب آينده نحوه كار با اين دستگاه و كوك كردن ساز سه تار را آموزش خواهيم داد.
تيونر GString براي گوشي هاي اندرويدي
تيونر APtuner براي كوك كردن تار و سه تار ( با قابليت اندازه گيري ربع پرده اي)
از انجا كه تيونر فوق رايگان نمي باشد، براي استفاده نامحدود اين برنامه پس از نصب كد 027977 را در محل در خواست شده وارد نماييد.
مترونوم TempoPerfect Metronome
بوسيله مترونوم مي توانيد كشش نت هاي موجود در يك قطعه موسيقي را بهتر رعايت نماييد.
نرم افزار كوك كردن ساز Chromatic-Tuner ( براي گوشي هاي سيمبيان سري 60)